Ερρίκος Μοργκεντάου, Ανθρωπος και Φιλέλληνας

του Σπύρου Παπασπύρου, σ/χη ε.α.

Είναι συνηθισμένο ορισμένοι άνθρωποι που προσέφεραν πολλά στους συνανθρώπους τους, να λησμονούνται και να τίθενται στο περιθώριο της Ιστορίας πολύ γρήγορα. Ας μιλήσουμε, με λίγα λόγια, για έναν από αυτούς αποδίδοντάς του  έναν ελάχιστο φόρο τιμής.

Ο Ερρίκος  Μοργκεντάου γεννήθηκε στο Μανχάιμ της Γερμανίας το 1856 από Εβραίους γονείς, όπως λέγεται. Το 1865 μετανάστευσε στις ΗΠΑ. Εισήλθε στο Διπλωματικό Σώμα, όπου και σταδιοδρόμησε.  Ανήκε  στο κόμμα των Δημοκρατικών και ήταν πολύ στενός φίλος του 28ου Προέδρου των ΗΠΑ Γούντροου Γουΐλσον (Woontrow Wilson, 1913-1921). Υπηρέτησε ως Πρέσβης της νέας χώρας του στην (τότε πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας) Κωνσταντινούπολη από το 1913 έως το 1916, ένα χρόνο πριν εισέλθουν οι ΗΠΑ στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Στο χρονικό αυτό διάστημα, οι Τούρκοι (υπό την «επιστημονική»  καθοδήγηση των Γερμανών) προέβαιναν σε γενοκτονία των Χριστιανικών λαών της Αυτοκρατορίας, με πρώτους τους Αρμενίους και τους Έλληνες. Ο Μοργκεντάου, λόγω της θέσεώς του αλλά και του γεγονότος ότι οι ΗΠΑ ήσαν ουδέτερες, προέβη σε πλήθος διαβημάτων προς τους Νεοτούρκους και τους Γερμανούς προκειμένου να σώσει τα θύματα της γενοκτονίας. Ταυτόχρονα, ενημέρωνε και προσπαθούσε να ευαισθητοποιήσει την κυβέρνησή του.

Ταυτόχρονα συνέγραψε και βιβλία, από τα οποία μας έγιναν γνωστές σημαντικές παράμετροι των Τουρκικών εγκλημάτων. Αρχικώς ανέφερε ότι οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας των Αρμενίων ήταν παρόμοιες με εκείνες που χρησιμοποιήθηκαν και εναντίον των Ελλήνων. «Οι Τούρκοι υιοθέτησαν τις ίδιες μεθόδους ενάντια στους Έλληνες που είχαν χρησιμοποιήσει ενάντια στις Αρμενίους. Τους πήραν στον οθωμανικό στρατό και έπειτα τους μετέφεραν σε χιλιάδες τάγματα εργασίας. Αυτοί οι Έλληνες στρατιώτες πέθαναν από το κρύο, την πείνα και άλλες στερήσεις». («Η δολοφονία ενός Έθνους»). Σε άλλο του βιβλίο («Τα μυστικά του Βοσπόρου»), ο Μοργκεντάου γράφει: «Όταν οι Τουρκικές αρχές έδωσαν διαταγή να εφαρμοστεί το μέτρο των εκτοπίσεων, δεν έκαναν τίποτε άλλο από το να απαγγείλουν την καταδίκη σε θάνατο ενός ολόκληρου λαού. Οι Τούρκοι ιθύνοντες είχαν πλήρη συνείδηση αυτού του γεγονότος και δεν προσπαθούσαν καθόλου να το αποκρύψουν στις συνομιλίες τους μαζί μου».

Ο Μοργκεντάου μας γνωστοποίησε όμως και την περίπτωση  κατά την οποία ο θύτης λεηλατεί την περιουσία του θύματος, αφού το έχει δολοφονήσει. Αναφέρει σχετικά: «Μία μέρα ο Ταλάτ πασά, μου έκανε την πιο εκπληκτική ίσως παράκληση που είχα ακούσει στη ζωή μου. Οι ασφαλιστικές εταιρείες της Νέας Υόρκης «Life Insurance Company and Equitable», είχαν επί πολλά χρόνια αρκετούς Αρμένιους πελάτες. Η έκταση στην οποία αυτοί οι άνθρωποι ασφαλίζονταν ήταν ακόμη μία απόδειξη του επιχειρηματικού τους πνεύματος. Θα επιθυμούσα, μου είπε ο Ταλάτ, να πείσετε τις Αμερικανικές ασφαλιστικές εταιρείες να μας στείλουν έναν πλήρη κατάλογο όσων Αρμενίων έχουν κάνει ασφάλεια ζωής. Είναι ουσιαστικά όλοι τους νεκροί τώρα και δεν έχουν αφήσει κληρονόμους για να εισπράξουν τις αποζη-μιώσεις. Φυσικά, όλα αυτά τα χρήματα πρέπει να περιέλθουν τώρα στο Τουρκικό Κράτος. Η κυβέρνηση είναι πλέον ο ευεργετούμενος. Θα το κάνετε αυτό; Αυτό που μου ζητούσε ήταν τόσο παράλογο ώστε έχασα τη ψυχραιμία μου. Δεν πρόκειται να πάρετε τέτοιον κατάλογο από εμένα, είπα και αμέσως σηκώθηκα και έφυγα”. (“Ambassador Morgenthau’s story”). Η άποψή του για τους Τούρκους, αναφέρεται σε άλλο σημείο του βιβλίου του: «Ο Τούρκος είναι ουσιαστικά θρασύδειλος. Είναι γενναίος σαν λιοντάρι όταν τα πράγματα έρχονται όπως τα θέλει, αλλά δουλόφρων, χαμερπής και λιγόψυχος όταν του τυχαίνουν αναποδιές».

Στη συνέχεια ο Μοργκεντάου, ανέλαβε Πρέσβυς της Χώρας του στο Μεξικό. Το 1923, μετά την Μικρασιατική καταστροφή, ο Μοργκεντάου διορίζεται από την Κοινωνία των Εθνών (ΚτΕ) ως πρώτος Πρόεδρος της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων. Εγκαθίσταται στην Αθήνα και  συντονίζει το έργο της Επιτροπής, συνεργαζόμενος και με τις Ελληνικές κυβερνήσεις. Επιβλέπει προσωπικά την κατασκευή των προσφυγικών καταυλισμών και της παροχής βοήθειας προς αυτούς. Δώρισε τους μισθούς έξι (6) ετών στο ταμείο της Επιτροπής, για την ενίσχυση του έργου της. Οικονομική βοήθεια στην Επιτροπή έδωσε και η σύζυγός του.

Ο Ερρίκος Μοργκεντάου, πέθανε στην Νέα Υόρκη το 1946. Το όνομά του δόθηκε, τιμής ένεκεν, σε οδούς των Αθηνών και της Θεσσαλονίκης.

Πηγή

Advertisements

Γράψτε ένα σχόλιο

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s